Bólusetningar Gæludýra

Ónæmiskerfi ungdýra - bólusetning gegn smitsjúkdómum

Spendýr fæðast með óþroskað ónæmiskerfi og eru því mjög illa í stakk búin til að verjast sýkingum. Með móðurmjólkinni fá afkvæmin ýmis mótefni en meltingarvegur þeirra getur einungis tekið mótefnin upp í óbreyttri mynd á fyrstu 24-36 tímum ævinnar. Eftir að sá tími er liðinn eru mótefnin í mjólkinni brotin niður í meltingarveginum og gera því afkvæmunum ekkert gagn. Misjafnt er hversu góða vörn mótefnin frá móðurinni veita. Það veltur fyrst og fremst á því hvort og hvenær móðirin hefur verið bólusett og gegn hvaða sjúkdómum. Tík eða læða sem hvorki hefur verið bólusett né fengið smitsjúkdóma, hefur ekki myndað nein mótefni gegn viðkomandi sjúkdómum.

Mótefni frá móður verja afkvæmin í nokkrar vikur (allt að 8 vikur) en brotna svo niður. Áður en ungdýrin eru bólusett er þess vegna tiltekið tímabil þar sem þau eru algjörlega óvarin gegn smitsjúkdómum. Bólusetningar gera ekkert gagn á meðan mótefnin frá móður eru enn virk í blóði ungdýranna þar sem þau hindra myndun nýrra mótefna. Rannsóknir hafa sýnt að dagafjöldinn sem mótefni frá móður eru virk, er mjög misjafn á milli gota og á milli hvolpa/kettlinga í goti. Suma hvolpa/kettlinga er hægt að bólusetja þegar við 6 vikna aldur en hjá sumum virkar bólusetningin ekki sem skyldi fyrr en við 18 vikna aldur.

Hundar - bólusetning gegn smáveirusótt

Á Íslandi eru hundar bólusettir gegn smáveirusótt (parvo). Mælt er með að hefja bólusetningu við 8 til 12 vikna aldur. Í fyrstu þarf að tvíbólusetja hundana með u.þ.b. mánaðar millibili og síðan árlega.

Smáveirusótt er meðal algengustu veirusjúkdóma í hundum heiminum. Veiran leggst á meltingarfærin og helstu einkenni eru uppköst og (blóðugur) niðurgangur. Í kjölfarið fylgir ofþornun sem getur verið lífshættuleg. Hvolpar og ungir hundar eru í mestri hættu en fullorðnir hundar fá yfirleitt vægari sjúkdómseinkenni. Veiran smitast m.a. með saur og getur leynst í teppum, fatnaði o.fl. í allt að fimm mánuði. Meðgöngutími sjúkdómsins, þ.e. tíminn frá því að hundarnir smitast þar til einkenni koma í ljós er 7 til 14 dagar, en hundar geta farið að smita út frá sér þegar á 3. degi eftir smit (þ.e. áður en einkenni koma fram). Meðhöndlun felst í vökvagjöf og sýklalyfjum til að meðhöndla bakteríusýkingar sem upp koma í kjölfar veirusýkingarinnar.

Á seinni hluta ársins 2003 var byrjað að nota lifandi bóluefni gegn smáveirusótt (parvo) á Íslandi en víðast hvar í heiminum hefur notkun lifandi parvo-bóluefnis tíðkast um langt skeið. Þar sem bóluefnið sem notað hefur verið hérlendis í fjölda ára, er ekki fáanlegt lengur, var notkun á lifandi bóluefni heimiluð í fyrra. Lifandi bóluefni hegðar sér á ýmsan hátt öðruvísi en deytt bóluefni og kallar m.a. fram sterkari mótefnasvörun og veitir þar með betri vörn. Auk þess fylgir notkun þess að einhverju leyti aukin hætta á ofnæmisviðbrögðum. Helstu einkenni eru slappleiki, niðurgangur og þroti. Í langflestum tilfellum er um að ræða skammvinn og hættulítil einkenni en einhverja hunda þarf að meðhöndla. Því er mikilvægt að vel sé fylgst með hundinum fyrstu klukkutímana eftir bólusetningu.

Kettir - bólusetningar

Á Íslandi er kettir bólusettir gegn þremur (til fjórum) smitsjúkdómum;

• kattafári (feline panleukopenia)
• kattaflensu (feline rhinotracheitis)
• kattakvefi (feline calicivirus)
• klamydíu
  

Meira efni er væntanlegt