Fróðleikur um dýr og dýrasjúkdóma

Ofnæmi hjá hundum

Ofnæmi er algengt vandamál á meðal hunda. Einkennin eru ýmis húðvandamál eins og kláði og hárlos sem er oft bundið við ákveðinn stað á líkamanum eins og t.d. á milli þófanna, í náranum eða framan á hálsinum. Þegar dýrin svo klóra sér eykst kláðinn auk þess sem ekki er óalgengt að sýking komi í kjölfarið. Langvinn eyrnabólga getur verið eina einkenni ofnæmis.

Ofnæmi er algengara á meðal sumra hundategunda en annarra. Helst má nefna eftirfarandi tegundir: West Highland White Terrier (og fleiri Terrier-tegundir), dalmatíuhunda, enska og írska seta, labrador, golden retriever, þýska fjárhunda, boxer, shar pei og enska bolabíta.

Í stuttu máli má segja að ofnæmið myndist á eftirfarandi hátt. Ofnæmisvaldurinn (sem getur verið frjókorn, efni eins og ull eða nælon, gúmmí eða plast, ákveðnar tegundir fóðurs (ákveðnar kjöttegundir eða korn), flóabit og ýmislegt fleira) hefur þau áhrif að ákveðnar frumur í húðinni fara að framleiða efnasambönd sem valda kláða og óþægindum.

Ofnæmi kemur yfirleitt fram á fyrstu æviárum hundsins. Upphaflega getur ofnæmisvaldurinn verið vel skilgreindur (t.d. ákveðin tegund fóðurs) en með tímanum getur ofnæmið aukist, þ.e. hundurinn fær ofnæmi fyrir fleiri þáttum auk þess sem einkennin geta versnað.

Meðhöndlun ofnæmisins felst fyrst og fremst í að fjarlægja orsakavaldinn. Í sumum tilfellum getur verið erfitt að finna ofnæmisvaldinn og ef búið er að útiloka þætti eins og frjókorn og flær beinist athyglin oft að fóðrinu. Margar tegundir hundafóðurs eru til á markaðinum og er gæðamunurinn á þeim mjög mikill. Þróaðar hafa verið sérstakar tegundir fóðurs sem innihalda mjög lítið af þekktum ofnæmisvöldum (nefnt ofnæmisfóður). Til þess að hægt sé að kanna hvort fóðrið sem hundinum hefur verið gefið, sé ofnæmisvaldurinn, þarf að fóðra eingöngu með nýja fóðrinu í a.m.k. þrjár vikur. Þetta krefst mikils aga þar sem auk þess að það getur verið erfitt að skipta um fóður má alls ekki gefa hundinum neina aukabita.

Ofnæmispróf er hægt að láta framkvæma með einni einfaldri blóðprufu. Kannaðir eru um 90 þættir í umhverfinu sem algengast er að hundar hafi ofnæmi fyrir, eins og t.d. gras- og trjátegundir, ýmsar fóðurtegundir, flugur o.fl. Ef þörf krefur er í framhaldi af því hægt að láta útbúa sérstakt lyf út frá niðurstöðunum sem hundurinn er svo meðhöndlaður með. Um er að ræða svokallaða ónæmingu. Sprauta þarf hundinn jafnt og þétt (fyrst annan hvern dag og svo lengist millibilið, í lokin líður mánuður á milli sprauta) á 8 mánuðum. Á meðan meðhöndlun stendur yfir getur verið að þurfi að meðhöndla hundinn jafnframt gegn ofnæmiseinkennum. Það tekur því nokkurn tíma þar til árangur ónæmingarinnar kemur fram.

Lyf til meðhöndlunar ofnæmis beinast að ónæmiskerfinu. Fyrir utan ofangreinda ónæmismeðhöndlun má helst nefna barkstera (bólgueyðandi stera,t.d. prednisolon) og antihistamín en báðir þessir lyfjaflokkar hafa kláðastillandi og ofnæmisbælandi verkun. Barksterunum fylgja ýmsar aukaverkanir og helst má nefna aukinn þorsta og þvaglát. Því er mikilvægt að finna réttan skammt fyrir hvern einstakling. Oftast er byrjað með frekar háan skammt og hann svo minnkaður smátt og smátt. Sýklalyf eru notuð til að meðhöndla sýkingar sem komið hafa í kjölfar ofnæmisins.

Fitusýrur (omega-3 og omega-6) hafa fengið aukna athygli undanfarin ár sem hluti af meðhöndlun ofnæmis. Þessar fitusýrur eru mikilvægar til eiginframleiðslu líkamans af efnasamböndum sem stuðla að góðu ónæmiskerfi og heilbrigðri húð.